سریال پسران هور ۱۴۰۴؛ روایت شهید علی هاشمی و حماسه قرارگاه سری نصرت
سریال پسران هور ۱۴۰۴ به نویسندگی و کارگردانی مهدی جعفری و تهیه‌کنندگی مجتبی فرآورده، روایتی درباره شهید علی هاشمی و نیروهای قرارگاه سری نصرت در دوران دفاع مقدس است. این مجموعه در مرکز سریال سوره و با حمایت سیمافیلم تولید شده و از سه‌شنبه ۸ مهر ۱۴۰۴ روی آنتن شبکه یک رفته است. «پسران هور» در کنار نسخه سینمایی اشک هور شکل گرفته و تفاوت اصلی آن با فیلم، تمرکز بیشتر بر قرارگاه نصرت، فعالیت‌های عملیاتی آن و سرنوشت فرمانده این قرارگاه است.
داستان و موضوع سریال پسران هور
داستان پسران هور به زندگی و فعالیت‌های شهید علی هاشمی و رزمندگان قرارگاه سری نصرت می‌پردازد؛ قرارگاهی که به دست علی هاشمی پایه‌گذاری شد و در شناسایی و اجرای عملیات‌های دوران دفاع مقدس، از جمله عملیات خیبر، نقش داشت. روایت سریال از فضای شکل‌گیری قرارگاه و فعالیت نیروهای آن آغاز می‌شود و به چالش‌های عملیاتی و سرنوشت علی هاشمی می‌رسد.
قرارگاه نصرت در هور فعالیت می‌کرد و نیروهای آن برای انجام مأموریت‌های شناسایی، از پوشش ماهیگیران عرب استفاده می‌کردند. در منابع مربوط به این مجموعه، از انجام ۴۲۰ عملیات شناسایی موفق توسط نیروهای قرارگاه یاد شده است. «پسران هور» تلاش دارد بخشی از این فعالیت‌ها و شرایطی را که رزمندگان قرارگاه در آن فعالیت می‌کردند، در قالب یک روایت نمایشی به تصویر بکشد.
این سریال هم‌زمان با نسخه سینمایی «اشک هور» تولید شده است. نسخه سینمایی پس از حضور در چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر، داستان علی هاشمی را بیشتر از زاویه ارتباط او با مادرش دنبال می‌کرد، در حالی که «پسران هور» قرارگاه نصرت و ارتباط علی هاشمی با نیروهای آن را در مرکز روایت قرار می‌دهد. طبق اظهارات مدیر مرکز سریال سوره، این مجموعه ۱۷ قسمتی بر پایه ترکیبی از چند کتاب و منابع مکتوب شکل گرفته است.
بازیگران و نقش هنرپیشه ها
- رضا ثامری در نقش شهید علی هاشمی
- تورج الوند
- محمدرضا صولتی
- باسط رضایی
- مهدی کرنافی
- امیر عباس‌زاده
- سهند جاهد
- مرتضی شاه‌کرم
- ناصر عاشوری
- علی زرمهری
- رویا افشار
- فرید سجادحسینی
رضا ثامری برای ایفای نقش شهید علی هاشمی درباره زندگی او مطالعه کرده و مستندها و کتاب‌های مرتبط با این شخصیت را بررسی کرده است. تورج الوند و رویا افشار نیز پیش از این در نسخه سینمایی «اشک هور» حضور داشتند و برای بازی در آن فیلم به‌ترتیب نامزد دریافت جایزه بهترین نقش مکمل مرد و بهترین نقش اول زن در جشنواره فیلم فجر شدند.
قبل از تماشا چه انتظاری داشته باشیم و برای چه سلیقه‌هایی مناسب است؟
اگر به سریال‌های تاریخی و دفاع مقدسی، روایت زندگی فرماندهان جنگ، داستان‌های مبتنی بر وقایع واقعی و بازسازی فضای عملیات‌های دفاع مقدس علاقه دارید، «پسران هور» می‌تواند با سلیقه شما همخوان باشد. تمرکز بر قرارگاه نصرت باعث شده است روایت تنها به زندگی شخصی شهید علی هاشمی محدود نماند و فعالیت نیروهای تحت فرمان او نیز در مرکز داستان قرار بگیرد.
در عین حال، بهتر است سریال را یک بازسازی نمایشی از تاریخ بدانید، نه جایگزینی برای مطالعه اسناد و منابع تاریخی. با توجه به اختلاف‌نظرهایی که برخی از نیروهای سابق قرارگاه درباره نحوه بازنمایی شخصیت‌ها و وقایع مطرح کرده‌اند، تماشای سریال در کنار منابع مکتوب درباره شهید علی هاشمی و قرارگاه نصرت می‌تواند برای مخاطبی که به دقت تاریخی اهمیت می‌دهد، تصویر کامل‌تری از موضوع ایجاد کند.
نقد و بررسی سریال پسران هور
مهم‌ترین ویژگی «پسران هور» در طراحی روایت، انتخاب بخشی کمتر دیده‌شده از تاریخ دفاع مقدس و تمرکز بر قرارگاه سری نصرت است. به گفته مدیر مرکز سریال سوره، تولید این مجموعه بیش از سه سال زمان برده و پژوهش، تحقیق و نگارش فیلمنامه نیز بخش مهمی از فرآیند تولید بوده است. او همچنین این سریال را یکی از کامل‌ترین روایت‌ها درباره شهید علی هاشمی دانسته است؛ ادعایی که در ارزیابی خود اثر باید با میزان پوشش زندگی و فعالیت‌های این شخصیت سنجیده شود.
ارتباط مستقیم سریال با «اشک هور» نیز از جنبه روایی قابل توجه است. نسخه سینمایی بیشتر بر رابطه علی هاشمی و مادرش تمرکز داشت، در حالی که سریال دامنه داستان را به قرارگاه نصرت و فعالیت‌های نیروهای آن گسترش می‌دهد. به این ترتیب، «پسران هور» امکان بیشتری برای پرداختن به فضای عملیاتی و روابط میان رزمندگان در اختیار دارد.
با این حال، بخش مهمی از بحث‌های پیرامون «پسران هور» به نحوه بازنمایی تاریخ مربوط است. حبیب عباداریان، مسئول ستاد قرارگاه نصرت، و حاج علی ناصری، جانشین اطلاعات این قرارگاه، نسبت به برخی از جزئیات تاریخی سریال اعتراض کرده‌اند. از دیدگاه آنان، مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که اثر به‌عنوان روایتی مبتنی بر اسناد رسمی جنگ معرفی شود؛ زیرا در چنین شرایطی، تغییر روابط میان شخصیت‌های واقعی یا جایگزین کردن افراد دیگر در موقعیت‌های تاریخی می‌تواند به باور آنان به تحریف روایت تاریخی منجر شود.
عباداریان مشخصاً معتقد است اگر «پسران هور» صرفاً داستانی برگرفته از نگاه نویسنده و کارگردان معرفی می‌شد، بخشی از این ایرادات موضوعیت کمتری داشت. اعتراض او بیشتر متوجه فاصله میان ادعای اتکا به اسناد رسمی و برخی جزئیات به تصویر درآمده در سریال است. او نمونه‌هایی از تفاوت روایت سریال با آنچه درباره روزهای پایانی جزیره مجنون و نقش برخی نیروهای قرارگاه به یاد دارد مطرح کرده است.
علی ناصری نیز درباره روابط میان برخی شخصیت‌ها و جایگاه افراد در ساختار قرارگاه با روایت سریال اختلاف نظر دارد و معتقد است بخشی از وقایع از زاویه دید گروه خاصی از نیروهای مسجد جزایری اهواز روایت شده است. از نگاه او، این تغییرات می‌تواند تصویری متفاوت از روابط و نقش افراد در تاریخ قرارگاه نصرت به مخاطب منتقل کند.
این اعتراض‌ها در حالی مطرح شده‌اند که مهدی جعفری، نویسنده و کارگردان سریال، در پاسخ به پرسش درباره این موارد از اظهارنظر درباره اعتراض‌ها خودداری کرده است. بنابراین، این اختلاف دیدگاه‌ها را نمی‌توان بدون پاسخ تیم سازنده به‌عنوان نتیجه قطعی درباره میزان تحریف تاریخی سریال در نظر گرفت؛ اما برای ارزیابی «پسران هور» به‌عنوان یک اثر تاریخی، توجه به این بحث‌ها اهمیت دارد.
از نظر تولید نیز مجموعه با پروژه‌ای گسترده روبه‌رو بوده است. نسخه سینمایی و سریالی «اشک هور» و «پسران هور» در امتداد یک پروژه تولید شده‌اند و سریال برای پرداختن به فضای قرارگاه نصرت و عملیات‌های آن، نیازمند بازسازی محیط و مناسبات دوران جنگ بوده است. این گستردگی ظرفیت مناسبی برای روایت جزئی‌تر زندگی رزمندگان و فعالیت‌های قرارگاه ایجاد می‌کند.
اطلاعات و عوامل سریال تلویزیونی ایرانی پسران هور ۱۴۰۴
| عنوان | اطلاعات |
|---|---|
| عنوان | پسران هور |
| سال تولید | ۱۴۰۴ |
| تعداد قسمت‌ها | ۱۷ قسمت |
| نویسنده و کارگردان | مهدی جعفری |
| تهیه‌کننده | مجتبی فرآورده |
| مدیر فیلمبرداری | وحید ابراهیمی |
| تدوین | میثم مولایی |
| موسیقی | حبیب خزایی‌فر |
| جلوه‌های بصری | محمد برادران |
| چهره‌پردازی | سیامک احمدی |
| طراح صحنه | فریاد صالحی |
| طراح لباس | محمود بیاتی |
| طراحی و ترکیب صدا | آرش قاسمی |
| مدیر صدابرداری | امید عاشوری |
| جلوه‌های میدانی | ایمان کرمیان |
| مدیر تولید | محمد مجتهدی |
| شبکه پخش | شبکه یک سیما |
| تاریخ آغاز پخش | ۸ مهر ۱۴۰۴ |
| ساعت پخش | ۲۲:۰۰ |
| مرکز تولید | مرکز سریال سوره |
| حمایت تولید | سیمافیلم |
| عکاس | علی فرآورده |
| ساخت تیزر | حسین‌رضا بیانوندی |
