فیلم لاله کبود ۱۴۰۲

فیلم لاله کبود ۱۴۰۲ | در حاشیه‌ شهر، هیچ‌ کس فراموش نمی‌ شود!

لاله کبود فیلمی اجتماعی و درام به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مهرشاد کارخانی و نویسندگی کارخانی و حمید غلامی است که در سال ۱۴۰۲ تولید و از چهارشنبه ۳ مرداد در سینماهای گروه «هنر و تجربه» اکران شد. این فیلم هفتمین ساخته کارخانی محسوب می‌شود و در ادامه جهان‌بینی فیلمساز در خلق اتمسفرهای تاریک و شخصیت‌های تنهاست. کارخانی که در سینمای ایران به عنوان کارگردانی با دغدغه «خیابان»، «آدم‌های حاشیه‌نشین» و «سینمای نوآر» شناخته می‌شود، فیلم‌هایی مثل «کوچه ملی»، «اکباتان» و نویسندگی فیلم «گناهکاران» را در کارنامه دارد.

لاله کبود کاملاً بر پایه الگوی فیلم‌های «نئو-نوآر» (Neo-noir) بنا شده است و داستان مردی را روایت می‌کند که از گذشته‌ای مبهم می‌آید، درگیر کینه‌ای قدیمی است و قصد انتقام دارد. لوکیشن فیلم یعنی حاشیه راه‌آهن، به شدت نمادین است؛ قطار و ریل راه‌آهن همیشه در سینما نماد گذار، رفتن، جبر و سرنوشت محتوم بوده‌اند. حضور زنی که اسلحه‌ای را به دست شخصیت اصلی می‌دهد، یادآور کهن‌الگوی «فم‌فاتال» (زن مرگبار) در سینمای نوآر است. فیلمساز به جای اینکه لقمه را آماده در دهان مخاطب بگذارد و با دیالوگ‌های طولانی قصه را تعریف کند، سعی می‌کند با سکوت‌ها، نگاه‌ها و پرسه‌زدن‌های کاراکتر اصلی در میان قطارها و خانه‌های مخروبه، حس ویرانی درون او را به تصویر بکشد.

خلاصه و موضوع داستان

لاله کبود روایتگر قصه‌ای تاریک در حاشیه شهر تهران و حوالی یک ایستگاه راه‌آهن است. داستان درباره مردی است که با هدف انتقام به این منطقه پرسه می‌زند و در این مسیر، زنی اسلحه‌ای در اختیار او می‌گذارد. فیلم با قتل مشکوک مردی در کنار گذر رودی آغاز می‌شود و قاتل که خیلی زود معلوم می‌شود، برای انتقام سر و کله‌اش پیدا شده است. فیلمساز به جای روایت کلاسیک و سرراست، با سکوت‌ها، نگاه‌ها و پرسه‌زدن‌های کاراکتر اصلی در میان قطارها و خانه‌های مخروبه، حس ویرانی درون او را به تصویر می‌کشد.

نقد و بررسی فیلم لاله کبود

لاله کبود فیلمِ عکس و فرم است. قاب‌های به‌دقت چیده شده و دکوپاژی در نماهای دور، و سردی‌ای در ریتم که همان اول فیلم‌های سهراب شهید ثالث را به یاد می‌آورد. کارخانی که به عکاسی هم مسلط است، در قاب‌هایی که با نوع خاصی از اتالوناژ با رنگ‌های سرد رنگ‌بندی شده‌اند، ناخواسته به مشخصه‌های سینمای شهید ثالث نزدیک می‌شود. نماهای دور از حاشیه‌ی شهر و نوعی کرختی که در فضا حس می‌شود، از ویژگی‌های بارز فیلم است. مولفه‌های سینمای دهه‌ی پنجاهِ مسعود کیمیایی (دهه‌ی موردعلاقه‌ی فیلمساز) به وفور در آن دیده می‌شود. نقطه قوت اصلی فیلم، تصویربرداری منصور عبدالرضایی و قاب‌بندی‌های آن است. کارخانی قاب را می‌شناسد و توانسته یک تهرانِ چرک، خاکستری و بی‌رحم را در حاشیه شهر به خوبی خلق کند. نورپردازی‌ها و استفاده از سایه‌ها به القای حس خفقان کمک کرده است. موسیقی نیما اورکی نیز به کمک فضاسازی آمده و بارِ ملودرام و حسرتِ شخصیت‌ها را به دوش می‌کشد.

با این حال، تمرکز بیش از حد کارگردان بر «فرم» و «پرسه زدن‌های بی‌هدف»، باعث شده تا فیلم در بخش‌هایی از ریتم بیفتد. برای مخاطبی که به داستان‌گویی پرشتاب عادت دارد، تحمل سکوت‌های طولانی و راه رفتن‌های ممتد شخصیت‌ها خسته‌کننده به نظر می‌رسد. فیلمنامه نیز عمق کافی را به کاراکترها نمی‌دهد و انگیزه و درونیات ضدقهرمان را آن‌طور که باید لمس نمی‌کنیم. یکی از انتقاداتی که همیشه به کارخانی وارد می‌شود این است که او در نوستالژی سینمای خیابانی پیش از انقلاب (به خصوص آثار مسعود کیمیایی) گیر کرده است. داستان انتقام، چاقو، اسلحه و ناموس، تم‌هایی هستند که در لاله کبود هم تکرار شده‌اند اما در بستر زندگی مدرن امروز، گاهی منطق روایی خود را از دست می‌دهند. در مجموع، لاله کبود فیلمِ گیشه و سرگرمیِ پاپ‌کورنی نیست. این یک فیلم تجربه‌گرا، تاریک و کاملاً مستقل است که برای مخاطبان فیلم‌های هنری با ریتم آرام، قاب‌بندی‌های عکاسانه و فضای نوآر جذاب خواهد بود.

بازیگران و هنرپیشه ها

• محسن غفاری

• مهتاب نویدی

• شکیلا سماواتی

اطلاعات و عوامل فیلم سینمایی ایرانی لاله کبود ۱۴۰۲

• نام فیلم: لاله کبود

• نام انگلیسی: Laleye Kaboud (Bruise-Lips Tulip)

• ژانر: درام اجتماعی، نئو-نوآر

• سال انتشار: ۱۴۰۲

• کشور سازنده: ایران

• کارگردان: مهرشاد کارخانی

• نویسنده: مهرشاد کارخانی، حمید غلامی

• تهیه‌کننده: مهرشاد کارخانی

• تاریخ انتشار: ۳ مرداد (اکران هنر و تجربه)

• شرکت پخش: گروه سینمایی هنر و تجربه، فیلم‌نت