فیلم نیاز ۱۳۷۰ اثری از علیرضا داوودنژاد | در روزگاری که هر کس به دنبال نان خود می دود…
فیلم سینمایی نیاز 1370 فیلمی اجتماعی به کارگردانی علیرضا داوودنژاد، نویسندگی علیاکبر قاضینظام و تهیهکنندگی علی واجدسمیعی و علیرضا داوودنژاد است که در سال ۱۳۷۰ ساخته شد و در ۱۲ فروردین ۱۳۷۱ به اکران عمومی درآمد.
فیلمبرداری این اثر توسط حسین ملکی، تدوین توسط محمدرضا مویینی و موسیقی آن توسط محمدرضا علیقلی (آهنگساز برجسته سینمای ایران) ساخته شده است. داستان فیلم درباره دو پسر نوجوان است که برای تأمین مخارج خانوادههایشان میخواهند در چاپخانهای مشغول به کار شوند که تنها به یکی از این دو نفر نیاز دارد.
نیاز در دهمین جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت پنج جایزه بود و توانست سیمرغ بلورین بهترین فیلم را از آن خود کند. همچنین در جشنواره فیلمهای کودکان و نوجوانان، پروانه طلایی بهترین کارگردانی را برای علیرضا داوودنژاد و دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه را برای علیاکبر قاضینظام به ارمغان آورد.
در جشنواره بینالمللی فیلم سه قاره نانت (فرانسه)، فیلم موفق به دریافت جایزه شهر نانت برای بهترین فیلم و جایزه ویژه هیئت داوران شد. این فیلم بعدها با تحسین سینماگران سرشناس ایرانی از جمله عباس کیارستمی مواجه شد و از نظر منتقدان، یکی از بهترین آثار سینمای ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نام گرفت. سید مرتضی آوینی نیز در یادداشتی پیرامون فیلمهای دهمین جشنواره فیلم فجر، به زیبایی نیاز در سادگی آن اشاره کرد و آن را در تقابل با پیچیدگیهای ساختگی رایج در سینمای آن دوران ستود.
خلاصه و موضوع داستان
داستان فیلم در مورد نوجوانی به نام علی است که پس از مرگ پدرش، تصمیم میگیرد نانآور خانه شود. علی پس از چند روز جستجو، در چاپخانهای مشغول به کار میشود. همزمان نوجوان دیگری به نام رضا نیز برای همان کار وارد چاپخانه میشود.
با وجود درگیریهای اولیه بین آن دو، به تدریج بین آنها پیوند عاطفی برقرار میشود. فیلم در فضای دهه شصت و در محلات فقیرنشین تهران روایت میشود و خاموشیهای پیاپی برق به عنوان یکی از ویژگیهای معمول آن دوران، به عنوان عنصری در خدمت فضاسازی فیلم به کار رفته است.
دو نوجوان برخاسته از دو خانواده کمبضاعت و از دو فرهنگ متفاوت (لُر و آذری)، بنا به مشکلات نشأتگرفته از پایتخت، برای رسیدن به شغلی پایین که نارسایی تنفسی ارمغان آن است، رو در روی هم قرار گرفتهاند.
نقد و بررسی فیلم نیاز
نیاز پس از سه دهه از ساخت آن، همچنان به عنوان یکی از آثار شاخص سینمای اجتماعی ایران شناخته میشود. تماشای دوباره این فیلم، حس غریب نوستالژی را در بیننده تداعی میکند؛ نوستالژی نسبت به شکلی از زندگی و مناسباتش که دیگر کمتر اثری از آن میتوان یافت و البته نوستالژی نسبت به گونهای دوستداشتنی از سینمای اجتماعی که امروز فقط در آرشیوهای سینمایی میتوان سراغشان را گرفت. سید مرتضی آوینی در یادداشت خود درباره این فیلم نوشت: «زیبایی فیلم نیاز در سادگی آن است و سادگی در این روزگاری که پیچیدگی و ابهام را به مثابه صفت ذاتی هنر میستایند، تا حد تقدیس عظمت مییابد.»
شخصیت علی (با بازی علی سوری) یکی از جذابیتهای فیلم است؛ یک پسر نوجوان سرتق و یکدنده که هم با لجاجتش حرص بیننده را در میآورد و هم این لجاجت از سوی نوجوانی که تازه پشت لبهایش سبز شده و ادای یک مرد بزرگ و بالغ را در میآورد، تحسینبرانگیز است.
علیرضا داوودنژاد در فیلم از قابهای دونفره بسیاری استفاده کرده است؛ از قاب دونفره سکانس افتتاحیه فیلم که علی و مادر در مقابل هم قرار گرفتهاند تا قابهای متعدد علی و رضا روبهروی هم که همگی از تصمیم عامدانه فیلمساز برای تأکید بر گنجاندن چنین تقابلها و تعاملهایی صحه میگذارند.
نقشآفرینی علی سوری و ترحم فتحی (دو نوجوان نابازیگر) با راهنماییهای خوب داوودنژاد، هرچند عمق لازم را ندارد، اما از آنجا که انتخاب درست و دقیقی بوده و یکدست و با حفظ راکورد حسی اجرا شده، به یکی از امتیازات فیلم بدل شده است.
اثر دیگری از این کارگردان نامی ببینید: دانلود فیلم فراری ۱۳۹۴ اثری از علیرضا داوودنژاد با بازی محسن تنابنده
بازیگران و هنرپیشه ها
- علی سوری در نقش علی
- ترحم فتحی در نقش رضا
- محمدرضا داوودنژاد در نقش منصور
- شهره لرستانی در نقش مادر علی
- عزتالله صلحجو مهربان در نقش مش یدالله
- سید شجاعالدین حبیبیان در نقش آتقی
- صدرالله اعتصامی در نقش عمو
- حسین میرآقایی در نقش احمدآقا
- حبیب قلیچخانی در نقش اصغرآقا
- محمد یوسفی در نقش مرد دونده
- علی جوهر در نقش اکبرآقا
- داوود چناری در نقش پدر رضا
جوایز و افتخارات
اطلاعات و عوامل فیلم سینمایی ایرانی نیاز ۱۳۷۰
- نام فیلم: نیاز
- نام انگلیسی: Niaz (The Need)
- ژانر: اجتماعی
- سال انتشار: ۱۳۷۰
- کشور سازنده: ایران
- کارگردان: علیرضا داوودنژاد
- نویسنده: علیاکبر قاضینظام
- تهیهکننده: علی واجدسمیعی، علیرضا داوودنژاد
- مدت زمان: ۸۱ دقیقه
- تاریخ انتشار: ۱۲ فروردین ۱۳۷۱
